TERMINY SPOTKAŃ


Dziennik elektroniczny

Przejdź do dziennika elektronicznego naszej szkoły.
Przejdź

 

Plan szkoły

Przejdź do planu zajęć naszej szkoły.

Historia Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Chełmnie

Pierwsza wzmianka o Chełmnie zwanym po łacinie „Culmen” sięga XI w. Ziemia chełmińska wchodziła w skład monarchii piastowskiej, a później, po rozbiciu dzielnicowym, była związana politycznie z dzielnicą mazowiecką. W 1228 r. również Chełmno ostatecznie zostało przekazane w ręce Krzyżaków. W 1233r. Wielki Mistrz Krzyżacki Herman von Salza i pruski mistrz Herman von Balka wystawiają przywilej lokacyjny dla miasta. Gdy Krzyżacy osiedlili się na ziemi chełmińskiej podjęli starania o założenie uniwersytetu. Nawet papież Urban VI w 1386r. bulla w Genui wydał zgodę na utworzenie w Chełmnie studium generale, czyli uniwersytetu. Jednakże mimo zgody papieża w Chełmnie nie powstał uniwersytet. Zakon krzyżacki znalazł się w trudnej sytuacji politycznej. Liczne spory i procesy sądowe oddaliły założenie uczelni.
W 1473 roku Bracia Wspólnego Życia z Holandii założyli studium particulare, czyli szkołę średnią – gimnazjum. Niektórzy historycy przypuszczają, że M. Kopernik, przed udaniem się na Uniwersytet Krakowski, właśnie w Chełmnie pobierał nauki. Niestety po opuszczeniu przez Braci Wspólnego Życia miast ok. 1530 r. szkoła przestaje istnieć.
W 1554r. reaktywowano gimnazjum. Na rektora gimnazjum powołano profesora Uniwersytetu Królewieckiego Jana Hoppe. Jednak kadencja Hoppego trwała krótko, gdyż został odwołany przez biskupa chełmińskiego za popieranie i szerzenie poglądów luterańskich. 
W 1692r. gimnazjum przyjęło nazwę Akademii Chełmińskiej. Nauczycielami w tej uczelni byli księża misjonarze i profesorowie Uniwersytetu Krakowskiego. 
W latach 1756-1779 uczelnia przeżywała swój największy rozkwit, m.in. dzięki temu, że działała jako filia Uniwersytetu Krakowskiego. Warto zauważyć, że do pięknych tradycji miasta należało wystawianie przez młodzież Akademii utworów scenicznych w języku polskim. Po I rozbiorze Polski w 1792r. Chełmno przeszło pod rządy pruskie. Na skutek wrogiej polityki zaborcy, działalność Akademii jako filii Uniwersytetu Krakowskiego została przerwana w 1779r., a profesorów krakowskich zmuszono do opuszczenia miasta. Z tą chwilą nastały dla Chełmna smutne czasy.
W latach 1807-1815 miasto należało do Księstwa Warszawskiego. W tym czasie w miejsce skasowanej Akademii utworzono Szkołę Wydziałową, która po kongresie wiedeńskim przekształcono w Wyższą Szkołę Obywatelską. W odpowiedzi na to sekretarz sądu w Chełmnie Ludwik Wyczyński rozpoczął starania o uzyskanie pozwolenia na otwarcie gimnazjum katolickiego. Zabiegi te zostały uwieńczone pozytywnym skutkiem dopiero w dn. 3/7/1837r., kiedy to otwarto Królewskie Katolickie Gimnazjum, powszechnie zwanym Gimnazjum Chełmińskim. Mieściło się ono w budynku obecnej SP nr 2 przy ulicy 22 Stycznia. Celem pedagogów tej szkoły było przygotowanie młodzieży męskiej do studiów wyższych. Na uwagę zasługuje fakt, iż Gimnazjum było szkołą niemiecką, ale pod wpływem tendencji wolnościowych w Prusach i przy nacisku polskiej ludności od 19/5/1840r. wprowadzony został w klasach wyższych, w wymiarze 4 godz. tygodniowo, język polski. Natomiast od 15/4/1849r. wprowadzono go również w pozostałych klasach. Także lekcje religii dla Polaków i nabożeństwa szkolne w latach 1844-1874 odbywały się w języku polskim. Gimnazjum poprzez naukę mowy ojczystej i poznawanie literatury polskiej kształtowało świadomość narodową społeczeństwa i podnosiło ducha patriotycznego w czasie zaborów. Uczniowie gimnazjum tworzyli także tajne organizacje. W 1839r. powstały dwa koła filomackie. Ich zadaniem było samokształcenie w zakresie języka polskiego i historii ojczystej. 
W 50 rocznicę wybuchu powstania listopadowego doszło do połączenia obu kół w Towarzystwo Filomatów, najliczniejsze wówczas na Pomorzu. Towarzystwo rozwijało swoją działalność również w innych ośrodkach miejskich do roku 1901, kiedy to zostało zdekonspirowane przez władze pruskie. W dniach 9-12/12/1901r. odbyła się w Toruniu rozprawa przeciwko filomatom. Najbardziej obciążone w procesie było właśnie Gimnazjum Chełmińskie i jego wychowankowie. Równocześnie z ogłoszonymi wyrokami sądowymi spadły na filomatów chełmińskich także represje administracyjne, m.in. usunięto z Gimnazjum 12 uczniów zamykając im drogę do wszystkich średnich i wyższych zakładów naukowych w Prusach. Jednocześnie zlikwidowano lekcje języka polskiego i zamknięto polską bibliotekę uczniowską. Odtąd język polski nauczano wyłącznie w konspiracji. Gorliwe realizowanie planu germanizacji przez ówczesnego dyrektora gimnazjum Mathiasa Paulusa „oczyszcza” szkołę z uczniów świadomych polskiej narodowości. Paulus swoim postępowaniem zmniejszył w ciągu 6 lat liczbę uczących się Polaków o połowę.
Po uzyskaniu niepodległości przez Polskę, w dn. 21/1/1920r. nastąpiło przejęcie Gimnazjum Chełmińskiego od niemieckiego dyrektora Weinricha Schroera. Szkoła otrzymała nową nazwę: Państwowe Gimnazjum Staroklasyczne Męskie w Chełmnie – jako pierwsze w historii z językiem wykładowym polskim. W kwietniu 1932r. nadano jej imię króla Kazimierza Jagiellończyka. W myśl reformy z tego samego roku, staje się ono 4 letnim gimnazjum i 2 letnim liceum. Warto nadmienić, że w okresie 20-lecia międzywojennego Gimnazjum Chełmińskie ukończyło 320 abiturientów.
Obfitującą w wiele wydarzeń kulturalnych działalność gimnazjum przerywa 6/9/1939r. wkroczenie wojsk hitlerowskich do Chełmna. Podczas okupacji w gmachu szkoły mieściła się Szkoła Gospodarcza dla Dziewcząt dostępna tylko dla Niemek. Władze hitlerowskie dążyły do zniszczenia najmniejszego śladu polskości w mieście. Rozpoczęła się eksterminacja ludności polskiej. Ginęli też nauczyciele i wychowankowie Gimnazjum Męskiego. Jedni w walce zbrojnej z wrogiem, inni w obozach koncentracyjnych, czy lokalnych miejscach kaźni. Z koszmarnej niewoli niemieckiej Chełmno zostało wyzwolone 27/1/1945r. z dniem tym nastał nowy etap w dziejach miasta. Wkrótce po wyzwoleniu, bo już 1/3/1945r. wznowiło swoją działalność Państwowe Gimnazjum o kierunku humanistycznym, które przyjęło nazwę Państwowe Liceum i Gimnazjum w Chełmnie. Swoją siedzibę miało przy ulicy Kościuszki i było uczelnią koedukacyjną.
Dopiero w 1952r. Szkoła Ogólnokształcąca Stopnia Podstawowego i Licealnego została przeniesiona do siedziby przy ul. Dominikańskiej, gdzie znajduje się obecnie. Strukturę organizacyjną zostawiono początkowo taką, jaka była przed rokiem 1939, z tym, ze nauka była teraz bezpłatna, 
co przyczyniło się do wzrostu liczby wychowanków do 288. W 40-leciu powojennym gimnazjum trzykrotnie ulegało przemianom organizacyjnym. W 1948r. wprowadzono 11-letnią szkołę ogólnokształcącą stopnia podstawowego i licealnego. W 1964r. władze szkolne oddzieliły klasy stopnia podstawowego. Od tego czasu szkoła nosiła nazwę Liceum Ogólnokształcące im. M. Kopernika w Chełmnie. Stopniowo zwiększała się liczba uczniów oraz nauczycieli.

Na kartach historii szkoły z ww. okresu zapisały się m.in. następujące wydarzenia:
    – uroczyste obchody 600-lecia Uniwersytetu jagiellońskiego i Akademii Chełmińskiej z udziałem rektorów uczelni krakowskiej i toruńskiej,
    – nadanie szkole imienia m. Kopernika (12/11/1963),
    – przyznanie medalu pamiątkowego z okazji 200 rocznicy utworzenia MEN,
    – obchody 140-lecia istnienia szkoły (1977),
    – obchody 750-lecia nadania Chełmnu praw miejskich (1983).
Liceum Ogólnokształcące stojąc u progu III RP musiało pokonać wiele trudności i problemów, które pojawiły się w „nowej rzeczywistości”. Stopniowo rozpoczęto reformować stare liceum zarówno na polu dydaktycznym jak i wychowawczym wprowadzając nowe ciekawe propozycje w życie szkoły, jak np. liczne koła zainteresowań, pracownie komputerowe czy przedsięwzięcia kulturalne. Odbiciem zaangażowanej pracy pedagogów są nagrody zdobywane przez uczniów w licznych konkursach i olimpiadach. W budynku szkolnym przeprowadzono szereg prac remontowych. Całokształt prac dydaktyczno-wychowawczych oraz pozalekcyjnych liceum został wyróżniony przez władze oświatowe. W ten sposób szkoła wkroczyła w XXI wiek.

Przedstawiając historie liceum nie wolno zapomnieć o wybitnych postaciach związanych z tą placówką, które zapisały się na kartach historii nie tylko szkoły. Spośród długoletnich dyrektorów i pedagogów naszej szkoły na uwagę zasługują:
I dyrektor Gimnazjum Chełmińskiego w latach 1837-1843 – nauczyciel wyższy i teolog Karol Richter, traktował swój urząd jako wielką misję dla kościoła katolickiego i młodzieży gimnazjum. Chociaż był Niemcem, wystąpił z prośbą do władz o wprowadzenie nauki języka polskiego w gimnazjum,
II dyrektorem został wyższy nauczyciel filolog klasyczny prof. dr Wojciech Łozyński, Polak rodem z Chełmna. Pod jego kierownictwem (1844-1882) szkoła stała się ośrodkiem nauki, oświaty i kultury polskiej,
Henryk Gołębiowski, dyrektor sprawujący kierownictwo przez 25 lat (1960-1985), wybitny fizyk. Podczas swojej kadencji wyremontował i zmodernizował budynek, uruchomiony został radiowęzeł oraz zorganizowano internat dla uczniów dojeżdżających.

Do grona wybitnych wychowanków należą lekarze, prawnicy ekonomiści, pedagodzy, kompozytorzy 
czy dziennikarze.
– Ludwik Rydygier – wybitny chirurg, który jako pierwszy dokonał resekcji żołądka. Operację wykonał w swej prywatnej klinice właśnie w Chełmnie,
– Franciszek Raszeja – w okresie międzywojennym był profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem Kliniki Ortopedycznej Uniwersytetu Poznańskiego, kontra należała do najnowocześniejszych w Polsce. Pełnił również funkcję wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Zwalczania Gośćca. Był znany jako wyjątkowo uczciwy człowiek i lekarz. Został zamordowany przez hitlerowców w 1942 w W-wie podczas pełnienia obowiązków lekarskich,
– Jan Nierzwicki – dentysta, działa społeczno-światowy, autor „Księgi Pamiątkowej stulecia Gimnazjum Męskiego w Chełmnie w latach 1837-1937” oraz innych prac o mieście. Zamordowany przez hitlerowców w Klamrach k/Chełmna,
– Aleksander Korczyński – prof. śpiewu w Chicago, dyrygent Związku Śpiewaków Polskich w Ameryce,
– Joachim Grabich – prof. zwyczajny klasy organów w Akademii Muzycznej w W-wie i Krakowie,
– Dr Maria Murawska – od pocz. lat 90-tych adiunkt w Akademii Muzycznej w Bydgoszczy, dziekan wydziału instrumentalnego.

Liczni absolwenci byli duchownymi. Warto wspomnieć chociażby ks. Stanisława Kujota – otrzymała tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego, autor rozpraw naukowych, inicjator wydania serii „Fontes” i serii „Zapiski”. Inni wybitni absolwenci – pracownicy to:
- Leon Raszeja – sędzia, międzywojenny prezydent Torunia,
- Mieczysław Łyskowski – sędzia, poseł do sejmu pruskiego i członek Sejmowego Koła Polskiego.
W dziedzinie literatury współczesnej na uwagę zasługuje Kazimierz Kowalski – autor wielu powieści, opowiadań i utworów dramatycznych. Wśród absolwentów szkoły są również artyści i plastycy, np. Stefan Wojciechowski – adiunkt Wydziału Sztuk Pięknych na UMK w Toruniu, Mariusz Kałdowski – absolwent ASP w Krakowie, autor wielu prac wystawianych w kraju i zagranicą.
Liczba wybitnych absolwentów jest znacznie większa. Wielu z nich walczyło w powstaniach narodowych, w I i II wojnie światowej. Brali też udział w walkach konspiracyjnych i partyzanckich z okupantem, a także w podziemiu antykomunistycznym. Nie ulega wątpliwości, ze szkoła chełmińska wniosła poważny wkład w rozwój kultury narodowej i przez 180 lat swojej działalności dobrze służyła sprawie polskiej. 

Dzisiejsze liceum nadal chce konturować piękne tradycje szkolnictwa polskiego, a także pomóc młodzieży odnaleźć się w nowej europejskiej rzeczywistości.

Literatura:
1. "Z DZIEJÓW GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO W CHEŁMNIE" dr Stefan Rafiński
2. "CHEŁMIŃSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY" dr Stefan Rafiński
3. "DZIEJE CHEŁMNA, ZARYS MONOGRAFICZNY" pod redakcją Mariana Biskupa

Konkursy językowe 2018

image
 

KONKURSY JĘZYKOWE I OLIMPIADA

III Bieg Niepodległości

image
 

III BIEG NIEPODLEGŁOŚCI 2018

Otrzęsiny 2018

image
 

OTRZĘSINY 2018